اشتغال زنان در ایران امروز

الگوی اشتغال زنان ایرانی، همیشه از اقتصاد مبتنی بر نفت تأثیر پذیرفته است. به علاوه به صنعتی شدن مبتنی بر استراتژی جایگزینی واردات (import substitution) از صنایع سرمایه بر (capita-intensive) تحت سلطه مردان حمایت می‌کند، گرایش‌های فرهنگی و جهت گیری‌های جنسیتی که برخی محدودیتها را برای اشتغال زنان ایجاد می‌نماید، سطح نازل سواد در میان زنان، عدم دسترسی زنان به مهارت‌های حرفه‌ای نسبت به مردان و عرضه و تقاضا برای کار زنان نیز مهر و نشان خود را بر الگوهای اشتغال زنان ایرانی بر جای گذاشته است.

نتایج سرشماری اخیر ایران، نشاندهنده برخی تغییرات بنیادین در زمینه سیاست اشتغال کشور در دوران ریاست جمهوری رفسنجانی بود. انتشار این نتایج به مباحثات و تحقیقات گسترده درباره مسائل جمعیتی، نقش اجتماعی اقتصادی زنان، رشد بیکاری، گسترش مقوله خود اشتغالی (self-employment) زنان، وقلت نیروی کار زنان در جامعه ایران دامن زد. در شرایطی که عواید نفتی کشور و درآمد دولت روبه کاهش بود، هر روز بر دامنه فقر در جامعه افزوده می‌شد و کشور هنوز از زیر بار سنگین هزینه‌های جنگ کمر راست نکرده بود، دولت ایران خود را با یک معضل بزرگ روبرو دید و آن همانا تغییر مسیر توسعه اجتماعی، اقتصادی کشور بود. بدین ترتیب سیاستهای جدید اقتصادی در رابطه با سرمایه گذاری‌های خارجی و صادرات صنعتی اتخاذ گردید و استراتژی کاهش نرخ رشد جمعیت به طور جدی دنبال شد. در این شرایط، مدافعان برابری اجتماعی، توجه ویژه‌ای به نقش زنان به مثابه عامل توسعه اقتصادی مبذول کرده، خواستار پایان دادن به تبعیض‌های قانونی میان زن و مرد در عرصه آموزش و اشتغال شدند.

معهذا نتایج سرشماری و نیز بررسی‌های انجام گرفته در بخش صنعت نشان می‌دهد که رشد خود اشتغالی در میان زنان و مردان و محدودیت فرصتهای شغلی برای زنان در بخش رسمی اقتصاد، همچنان ادامه دارد. نرخ بیکاری در میان زنان بسیار بالاست. به نظر می‌رسد ابداعات جدید قانونی در ایران (تقسیم مساوی دارایی خانواده در صورت طلاق زن توسط مرد و بحث درباره پرداخت دستمزد به زنان خانه دار) تحت تأثیر واقعیت‌های بازار کار ایران و تأکید ایدئولوژی اسلامی بر نقش و اهمیت خانواده و والدین، صورت گرفته باشد.

هدف نگارنده در این نوشتار، اصلاح و تعدیل تحلیل‌های گذشته در مورد اشتغال زنان در جمهوری اسلامی با استفاده از یافته‌های سرشماری‌های اخیر ایران، مصاحبه حضوری، تحقیقات انجام گرفته توسط دیگران درباره مسائل ایران و بحث جاری در زمینه مسائل مربوط به اشتغال زنان در ایران می‌باشد.

مقاله حاضر در دو بخش تنظیم گردیده است. بخش اول، به بررسی تغییرات صورت گرفته در مواضع اجتماعی و حرفه‌ای زنان طی دو دهه پایانی قرن بیستم اختصاص یافته است. در این بخش گریزی نیز به دهه ۱۹۷۰ و اختلافات طبقاتی در ایران زده می‌شود و وضعیت اقتصادی زنان با برخی کشورهای دیگر مقایسه می‌شود. این مقایسه می‌تواند ویژگی اشتغال زن ایرانی را برای خواننده برجسته سازد.

قسمت‌هایی از این مقاله حذف شده و نسخه کامل آن فقط در فایل‌های word و Pdf قابل دانلود است.
لطفا برای دریافت نسخه کامل این مقاله فایل‌های word و pdf را دانلود نمائید.

با خرید این محصول فایل word و PDF مربوط به این مقاله را دریافت خواهید کرد.
لینک دانلود بی‌درنگ پس از پرداخت نمایش داده شده و فایل فشرده‌ مربوط به این مقاله آماده دانلود خواهد بود.

تعداد صفحات: 16 صفحه | حجم فایل: کمتر از 1 مگابایت | فونت استفاده شده: B Zar | به همراه صفحه اول